Buồn vui nghề dạy học.
Tôi làm nghề dạy học đến nay đã tròn mười lăm năm. Mới vào nghề, tôi dạy ở một trường vùng cao của một huyện miền núi. Lớp có 8 học trò thì một trò không được bình thường, nghĩa là thuộc diện trí tụê chậm phát triển. Bốn năm miền núi tôi được chuyển về quê, một miền trung du cũng nghèo và kém phát triển. Rồi tôi đến dạy ở một trường chất lượng cao THCS của huyện. Được tiếp xúc với nhiều học sinh giỏi, từ chỗ chỉ dạy kiến thức cơ bản trong sách giáo khoa đến chỗ dạy nâng cao cho học sinh năng khiếu. Từ một trường miền núi xa xôi đến một trường miền quê bình thường rồi lại đến một trường Chất lượng cao đầy đủ điều kiện cơ sở vật chất và đặc biệt học sinh thì rất thông minh. Một chặng đường như thế đã giúp tôi trải được nhiều cái vui, cái buồn của nghề dạy học. Lại thêm vợ tôi cũng làm nghề dạy học, cùng hành trình tương tự như tôi thành ra chúng tôi có nhiều dịp chia sẻ những nỗi niềm của nghề.


Tôi làm nghề dạy học đến nay đã tròn mười lăm năm. Bốn năm miền núi tôi được chuyển về quê, một miền trung du cũng nghèo và kém phát triển…
Niềm vui đầu tiên của người mới vào nghề là háo hức thực hiện những gì vừa được học. Những ngày tháng say mê miệt mài mong cho học trò của mình hiểu bài, học giỏi. Tôi mang hết sức ra giảng dạy nhưng kết quả thì thật ít ỏi bởi các em giành thời gian cho việc học ít quá. Cũng có thể tại tôi chưa truyền được cho các em, những học sinh của vùng núi cao ngày ấy, một tình yêu với sự học hành. Nhiều khi mệt mỏi tôi tự trách mình sao lại làm nghề dạy học. Nhưng rồi lại say mê, lại cố gắng. Một năm nọ, tôi không về mà ở lại ăn tết luôn tại trường. Ở lại trường, tôi được rất nhiều học sinh đến thăm, các em đem cho chúng tôi những chiếc bánh chưng nhỏ nhắn, giá trị vật chất chẳng bao nhiêu nhưng chúng tôi thì vui lắm. Năm thứ tư, kể từ khi tôi đến dạy, cũng là năm đầu tiên ngôi trường ấy có một lớp học sinh thi tốt nghiệp lớp 9 (trước đấy học sinh chỉ học đến lớp 8 là các em nghỉ học, một vài em muốn đi học thì sang trường bên cạnh). Sau kỳ thi, thật bất ngờ, các em tự tổ chức liên hoan mặn, các em mời chúng tôi đến dự. Thầy trò hoan hỉ, vui say trong tình cảm chan chứa, chân thành, thật vui mà cảm động. Còn rất nhiều những niềm vui nữa mà mỗi khi nhớ đến mình lại thấy tự hào. Ví như một buổi lên xe, giữa bao nhiêu chen lấn ồn ào bỗng có một người nhường ghế cho mình và bảo thầy cứ ngồi đi, em là học trò cũ của thầy đây mà. Hay một lần gặp một thanh niên chững chạc, làm chức cao hơn mình lại chào mình bằng thầy mà tự nhận là học trò cũ. Ôi, học trò cũ, cái bổn phận kính thầy đã bảo anh nói vậy chứ mình thì cũng chỉ góp vào đời anh ta một chút rất nhỏ thôi mà. Dẫu sao thì cũng rất vui. Rất vui nhưng tự răn mình phải sống thế nào, làm việc thế nào để còn mãi mãi giữ được trong lòng những người học trò cũ cái cảm tình tốt đẹp kia.
Ấy, chuyện vui là thế nhưng chuyện buồn kể cũng khá nhiều, buồn nhất là không dạy được. Trong mười lăm năm công tác tôi đã dạy nhiều lớp học trò, trong đó có rất nhiều em là học sinh giỏi. Tôi đã bồi dưỡng nhiều em đi thi học sinh giỏi đỗ giải cao, những tấm bằng khen của Tỉnh còn kia như gợi cho tôi những kỷ niệm vui về thành tích đã đạt. Bên cạnh đó rất nhiều khi phải dạy những học trò chưa giỏi, thậm chí có nhiều em học kém. Những lúc đó dù cho mình hết sức cố công cũng khó lòng mà đạt kết quả. Tôi nhớ có một cậu, gia đình khá giả. Bố mẹ cậu ta rất quan tâm việc học của con, đem tới nhờ tôi dạy kèm. Một thầy, một trò còn gì lý tưởng hơn. ấy vậy mà mấy tháng trôi qua tôi vẫn không sao dạy được cho cậu ta những điều cơ bản nhất. Cuối cùng tôi đành chào thua.
 
Một điều buồn nữa là học trò ngày nay họ rất là thực dụng. Đã học là phải thi đỗ. Thầy dạy sao thì dạy lúc thi phải có được bài giống như thầy đã dạy. Với yêu cầu như thế thì quả khó vậy thay. Về chuyện này, có lần vợ tôi đã kể. Số là vợ tôi chuyển về một trường mới, được phân công dạy bồi dưỡng cho những học sinh giỏi để đi thi. Là cô giáo mới nên học sinh chưa quen, nhưng nhà trường thì